“Je bent geen hulpverlener, maar een maatje”

Silke van den Berg tekst Kjell Hoexum beeld

Wanneer vrijwilliger Jan Porsius aanbelt bij een vrouw die hij helpt, verwacht hij een normaal gesprek over toeslagen en rekeningen. Maar deze keer is het anders. Zodra hij binnenkomt, zegt ze euforisch: “Jan, ik heb nou zoveel geld gekregen, ik weet niet hoe ik het op moet maken.”

Een jaar eerder werd ze weduwe. Het inkomen van haar man viel weg en haar eigen inkomen leek in eerste instantie te laag om in haar appartement te kunnen blijven wonen. Samen met Jan zocht ze uit waar ze recht op had. Ze vroegen huurtoeslag aan met terugwerkende kracht. Ineens stond er een groot bedrag op haar rekening. Jan glimlacht als hij het verhaal vertelt. “Ja,” zegt hij, “daar doe je het voor.”

Via Budgetmaatjes van Samen 010 helpt Jan mensen die hun geldzaken niet meer overzien. Vrijwilligers gaan bij mensen thuis langs om samen de administratie op orde te brengen, schulden in kaart te brengen en te kijken waar nog regelingen of toeslagen mogelijk zijn. Maar volgens Jan gaat het er niet om dat je tegenover iemand zit, maar naast iemand. “Je bent geen hulpverlener, maar een maatje. Je gaat er samen voor zitten en kijkt: wat komt er binnen, wat gaat eruit en hoe komen we hieruit?”

Dat begint met vertrouwen, zegt hij. Zonder vertrouwen vertellen mensen niet alles, terwijl dat juist nodig is om overzicht te krijgen. Brieven blijven soms maanden ongeopend en schulden stapelen zich op. “Mensen moeten met de billen bloot,” zegt Jan. “Pas als alles op tafel ligt, kun je samen verder kijken.”

Maar een budgetmaatje neemt het niet over. “Je doet het echt samen,” zegt Jan. Een van de verhalen die hem bijbleven, komt uit het werk van zijn vrouw Gerda, die ook vrijwilliger is bij Budgetmaatjes. Het is het verhaal van een vrouw die slachtoffer werd van de kinderopvangtoeslagaffaire. Haar administratie zat weggestopt in boodschappentassen en ze had grote schulden. Samen met Gerda bracht ze weer overzicht in haar administratie. Daarna pakte ze het zelf op. Ze begon Antilliaanse pasteitjes te maken en verkocht die via familie. Met dat geld loste ze haar schulden af en maakte ze haar opleiding tot verpleegkundige af. “Ze heeft het uiteindelijk allemaal zelf gedaan,” zegt Jan. “Ze had alleen iemand nodig die orde bracht in de chaos.”

Jans motivatie voor dit werk ontstond jaren geleden via de kerk waar hij en zijn vrouw bij betrokken waren. Daar ontmoetten ze een man die zijn huis was kwijtgeraakt en diep in de financiële problemen zat. Hij had geen uitkering aangevraagd en had geen overzicht meer over zijn administratie. Samen met anderen hielpen ze hem weer overzicht te krijgen en een nieuwe woning te vinden. “Toen kwamen we erachter dat er veel meer mensen zijn die zulke problemen hebben,” vertelt Jan. Niet veel later meldde hij zich aan als vrijwilliger voor budgetmaatjes. Inmiddels is dat zo’n vijftien jaar geleden.

In al die jaren leerde Jan misschien wel het belangrijkste van dit werk: geduld hebben. “In het begin wilde ik sneller dan de mensen wilden, of konden,” zegt hij. “Maar dat werkt niet. Je moet het samen doen, in hun tempo.” Hij leerde dat iedereen andere kwaliteiten heeft en dat geen situatie hetzelfde is. Juist de kleine momenten maken het werk bijzonder: een map die eindelijk op orde is, een toeslag die wordt toegekend, iemand die weer overzicht krijgt. “We hebben elkaar allemaal nodig,” zegt Jan. “Als je iemand een stukje op weg kunt helpen, is dat heel veel waard.”