“Je moet niet klaarstaan met een oordeel, je moet vragen stellen”

Silke van den Berg tekst Kjell Hoexum beeld

Voordat er over energierekeningen, tochtstrips of radiatoren wordt gepraat, gebeurt er eerst iets anders tijdens een huisbezoek van de Energiebank. Eerst is er koffie, een voorzichtig gesprek en een beetje aftasten. “Dan zijn het eigenlijk twee vreemde hondjes die elkaar besnuffelen”, zegt Jolt Oostra. Als coördinator van de Energiebank is hij al jaren betrokken bij Rotterdammers met geldzorgen en energieproblemen. Oplossingen beginnen daar niet met rekenen of besparen, maar met een gesprek aan de keukentafel.

Acht jaar geleden begon Jolt als vrijwilliger bij de Energiebank van Samen010, waar vrijwilligers Rotterdammers helpen met hun energieproblemen. Inmiddels voert hij kennismakingsgesprekken met bewoners en vrijwilligers. Daarna koppelt hij de juiste vrijwilliger aan het juiste huishouden.

In de jaren dat Jolt dit werk doet, heeft hij veel verschillende huishoudens leren kennen. Hij hoort van slecht geïsoleerde huizen, schimmel in woningen en spreekt bewoners die hun energierekening niet begrijpen. Energieproblemen staan volgens hem bijna nooit op zichzelf. “Als je en ziek bent, de taal niet goed spreekt, een slecht huis hebt en schulden hebt, dan stapelt het zich op”, zegt hij.

Jolt spreekt ook mensen die hun verwarming bijna niet meer aanzetten uit angst voor de rekening. Soms zitten mensen met kinderen in de kou, terwijl ze toch honderden euro’s per jaar aan vaste kosten voor stadsverwarming moeten betalen. Juist dan is het belangrijk dat er iemand langskomt die rustig uitlegt hoe de rekening werkt en wat je nog wél kunt doen om te besparen.

Achter elke voordeur zit een ander verhaal. Zo herinnert Jolt zich een vrouw bij wie het toilet bleek aangesloten op het warme water. “Dat kostte haar een sloot geld, terwijl ze al in de schuldhulpverlening zat”, vertelt hij. Samen met een energiecoach werd uitgezocht waar het hoge verbruik vandaan kwam en uiteindelijk werd het probleem opgelost. Voor die vrouw betekende dat vooral rust. Haar rekening ging omlaag en ze wist eindelijk waar de kosten vandaan kwamen.

Het werk heeft Jolt ook zelf veranderd, zegt hij. Hij heeft geleerd om zonder oordeel te luisteren. “Je moet niet klaarstaan met een oordeel, je moet vragen stellen.” Volgens hem werkt dat beter dan meteen zeggen wat iemand anders moet doen. “Meebewegen en vragend je weg zoeken werkt beter dan dicteren.” Juist die aandacht en tijd voor een gesprek maken volgens hem vaak het verschil. “Soms hebben mensen vooral iemand nodig die even met ze meekijkt en meedenkt.”

Voor Jolt is het simpel: als je iets kunt doen voor een ander, dan moet je dat doen. “Ik vind het wel belangrijk dat je, als je dat kunt, ook wat bijdraagt aan de maatschappij”, zegt hij. Met de Energiebank zorgt hij dat coaches bij mensen aan tafel kunnen zitten, om te luisteren en mee te denken. “Doe iets”, zegt hij, “desnoods iets verkeerds.” Want niets doen is volgens hem nooit een oplossing.